‘Grieken zijn geen goden’, constateerde de populaire schrijver A. den Doolaard jaren geleden. Nee, en de goden van Griekenland huizen ook niet op de in nevelen gehulde top van de Olympus, maar ze houden kantoor op Wall Street.
Lloyd Blankfein, hoogste man van Goldman Sachs, verklaarde onlangs dat zijn zakenbank het werk van God op aarde verricht. Want zakenbanken, zei Blankfein pathetisch, vervullen ,,een sociale functie en dienen een maatschappelijk belang.”
Ongetwijfeld valt in zijn ogen de advisering van zijn zakenbank aan Griekenland ook onder maatschappelijke taakuitoefening.
In 2001 verrichtte Goldman Sachs in Athene een paar financiële goochelkunsten zodat Griekenland lid kon worden van de Economische en Monetaire Unie. Getooid met toepasselijke namen uit de Griekse mythologie – Aeolus, de god van de wind, en Ariadne, de dochter van de Kretenzische koning Minos – bedachten de godenzonen van Goldman Sachs manieren om de Griekse staatsschuld te laten verdwijnen. Toekomstige Griekse inkomsten – van de staatsloterij en van landingsrechten – werden naar voren gehaald. Zo kon Griekenland toetreden tot de euro. Het leverde de zakenbank 200 miljoen dollar inkomsten op.
Voordat de toorn van Zeus en Europa zich uitsluitend op Griekenland richt: de Nederlandse energiebedrijven, toen nog in staatshanden, deden indertijd exact hetzelfde. Ze verkochten hun netwerken in een fiscale constructie aan Amerikaanse beleggers en huurden ze vervolgens terug. Inkomsten en geflatteerde jaarcijfers nu in ruil voor verplichtingen in de toekomst. Er werd, net als in Griekenland, in Nederland geen ruchtbaarheid aan gegeven.
De Griekse deal was in elkaar gezet door Antigone Loudiadis, een (van oorsprong Griekse) partner van Goldman Sachs in Londen. Wel zo makkelijk voor toegang tot de toenmalige socialistische PASOK-regering. En tot de huidige PASOK-regering die de financiële augiasstal mag opruimen.
Deals zoals met Griekenland geven zakenbankiers trouwens ook een informatievoorsprong. Ze weten hoe slecht de Griekse overheidsfinanciën ervoor staan, ze hebben de gaten helpen verhullen. Jaren later komt die kennis van pas, bijvoorbeeld om in verband met de Griekse crisis speculatieve posities tegen de euro in te nemen.
Voor de Europese Unie zijn de onthullingen over de betrokkenheid van Goldman Sachs dubbel pijnlijk. Eerst bleek Griekenland de eurolanden te hebben belazerd, nu blijkt dat daar slimme jongens en meisje van een bank achter zaten waarmee alle lidstaten gretig zaken doen.
Voor bankiers die zich godenzonen wanen, bevat de Griekse mythologie trouwens ook een les: na de hubris komt de val.
NRC Handelsblad, 17 februari 2010
